31 aug LIEFDESVERDRIET EN HOE JE OMGAAT MET PIJN | Deel 4: HECHTING EN LIEFDESVERDRIET

Liefdesverdriet en hoe je omgaat met pijn

Dit is een serie blogs waarin ik wat dieper in ga op de pijn van liefdesverdriet. Met een algemene bespiegeling over pijn, een onderzoek naar de kiem van jouw pijn en de manieren waarop de pijn je steunt en in de weg kan zitten. Als je meer wilt weten over het verwerken van liefdesverdriet, dan kun je bijvoorbeeld mijn boek ‘liefdesverdriet’ lezen.

Deel 4: Liefdesverdriet en hechting

Stel je een baby voor. Het wordt 9 maanden gedragen in de buik van de moeder. Ze zijn één. De baby wordt geboren. Volledig afhankelijk van zorg. De baby kan niet praten. Ze huilt.

Wat wil de baby? Wil ze vastgehouden worden? Heeft ze honger, buikpijn? Is ze koud? Of juist te warm? Haar ouders zijn druk in de weer om uit te vogelen wat het kindje wil. Ze huilt. Wat wil ze daarmee zeggen? Is dit een andere huil dan die huil van zojuist? Is dit niet meer een schreeuw? Wat is een schreeuw? Is het eten? Luier? Moe? Pijn? Ah, het kind is stil. Stil is goed. Het is wel lang stil. Te lang? Het is een kwestie van proberen. Van fouten maken en leren. Dus ja, die ouders zitten er best wel eens naast. In een samenspraak van steeds subtielere gebaren leren kind en ouders elkaar kennen. De huiltjes zijn makkelijk te onderscheiden. Zeker als je ook de ogen kunt zien. De stiltes hebben verschillende ademhalingen. Het schreeuwen kan best wel eens met rust gelaten worden. Zo leren ouders communiceren met hun kindje.

En zo leert het kind hetzelfde. Het kind ziet haar ouders en leert, nog zonder de woorden ervoor te hebben, dat als ze naar haar moeder lacht, haar moeder dat ook doet en dat dat fijn voelt. Ze leert dat als ze haar armpjes spreidt en op een bepaalde manier kijkt, haar moeder haar oppakt en dat dat fijn voelt. Als ze ietsje ouder is, komt ze er achter dat als ze haar vader aan zijn neus trekt hij hard moet lachen. Daar moet ze ook van lachen, en dat voelt fijn.

En soms gebeurt het volgende. Die lach naar mama wordt niet beantwoord. Het kind kan het gezicht van haar moeder niet plaatsen. Dat brengt verwarring. Papa lacht niet om het trekken aan de neus. Wat zal ze dan doen? Misschien als ze gilt, dat mama dan komt? Trappelen? En wat later, dingen uit je bedje kieperen. Als er lang genoeg niets gebeurt, of de reactie is onvoorspelbaar, wortelt zich vanuit verwarring en gemis een diepere angst in het kind voor deze pijn. Als papa dan boos kijkt in reactie op je goeie grapje, dan ben je maar beter stil.

Als klein kind ben je afhankelijk. En als heel klein kind is dat een kwestie van leven of dood. Je kunt jezelf niet voeden. Je kunt jezelf niet schoonmaken. Niet warmhouden. Niets. Het enige dat je kunt doen is die verbinding met je ouders behouden en bestendigen. Kinderen doen er alles aan, zelfs al moeten ze zichzelf wegdrukken of kleiner maken. Dat kind heeft nog niet het vermogen om te kunnen zien dat haar moeder misschien een postnatale depressie heeft, of dat haar vader gestrest is vanwege zijn werk. Bovendien gaat het hier, zoals ik al zei, voor de baby om leven of dood. En de enige lijn naar leven is de verbinding met de ouders. Geen connectie voelen, is verlaten worden. En heel even voelt dat als een half leven. 

Een jong kind ervaart dingen als ‘absoluut’. Heeft nog geen besef van tijd. Dus ‘heel even’ kent een baby niet. ‘Heel even’ is ‘altijd’ op dat moment. Bovendien kun je als baby ook nog geen onderscheid maken tussen jezelf en je wereld (tot voor kort was je letterlijk in een ander lichaam.) Je bent je omgeving, emotioneel één met je opvoeders. Een naar gevoel in jezelf is daarmee ook een beetje een naar gevoel óver jezelf. Het is de kiem van zelfoordeel en zelfkritiek. Gevoelens die ieder mens en zeker ieder kind wil vermijden. Dus, je ontwikkelt manieren om ze niet te hoeven voelen.

Iedere baby, jij en ik, loopt schade op. De een meer dan de ander, afhankelijk van de omstandigheden. Er bestaan geen perfecte ouders. En, zoals gezegd, ook perfecte ouders moeten fouten maken om met hun kind te kunnen communiceren. Als het contact even weg is, wordt dat snel hersteld. Kijk het filmpje ’the still face’ eens. In de film wordt een kindje geconfronteerd met een ‘stille’ moeder. Je ziet hoe hartverscheurend het is en vooral hoe het kind in een paar minuten een hele serie van manieren uitprobeert om de aandacht van de moeder te vangen. Voor de film is die breuk in contact gelukkig maar heel kort en wordt het snel hersteld, maar stel je eens voor dat dat aldoor gebeurt? Wat doet dat met een kindje?

De pijn die je nu voelt heeft een kiem waar je waarschijnlijk nog niet vaak over nadacht. Het heeft waarde dat te doen. Vooral om jouw eigen ‘smaak’ van hechting en gevoel van verlatenheid te leren kennen. Iedereen heeft ‘schade’, iedereen heeft een eigen stijl ontwikkeld om verdwenen aandacht terug te krijgen of om te gaan met het verlaten zijn. Iedereen zit ergens op een schaal van 0 tot 100. Als je weet waar je zit en wat jouw reacties omtrent verlaten worden zijn, kun je misschien ook beter begrijpen waarom die pijn nu zo groot is.

Daarover meer in het volgende deel van deze serie.

Help jezelf en praat er over

Zoveel mensen, zoveel rouwprocessen. Elk proces is anders omdat elk mens anders is. Ik hoop dat ik met deze blogs wat inzicht kan geven in de onderliggende mechanismen die te maken hebben met de manier waarop wij mensen met verlies omgaan. Mijn boek is een praktische handleiding waarmee je, na een scheiding, door de verschillende emoties kunt navigeren op weg naar uiteindelijke aanvaarding. Praat er ook over met mensen om je heen, deel je inzichten en emoties. Hoe je navigeert en hoe lang dat duurt, is persoonlijk en hangt samen met wie jij bent. Ik wil ook graag benadrukken dat de mensen om je heen, dit blog en mijn boek goede manieren zijn om je daarin bij te staan, maar dat als je vastloopt je het beste terecht kunt bij een in liefdesverdriet gespecialiseerde psycholoog waar je je goed bij voelt.

Sterkte, Petra